Loading
Even geduld a.u.b. het magazine wordt geladen...

Aanpak huiselijk geweld op maat: cultuursensitief werken

Jeroen Mastwijk is Operationeel Expert wijkagent. In het magazine mannenopvang uit 2015 vertelde hij over het voorkomen van en handelen bij eergelateerd geweld. In dit interview gaat hij in op de aanpak van huiselijk geweld door de politie en hoe cultuursensitief werken bijdraagt aan een effectievere aanpak. 

Wat versta jij onder cultuursensitief werken?

Jeroen: “Kort gezegd betekent het dat wij vanuit de politie bij iedere casus zoveel mogelijk rekening houden met de achtergrond van de betrokkenen en daarbij onderzoeken welke culturele factoren mogelijk meespelen. Leeftijd, sekse, leefomgeving, achtergrond, financiële omstandigheden: er zijn veel aspecten waar wij naar kijken. Bij cultuursensitief werken richten we ons echt op de sociaal-culturele achtergrond. Daarbij houden wij rekening met omgangsvormen en gebruiken binnen verschillende culturen. Natuurlijk zijn er binnen iedere cultuur verschillen, dus we waken ervoor niet iedereen over één kam te scheren. De politie is erop geënt om iedereen gelijk te behandelen. Of je nu man, vrouw, blank, gekleurd, christen, jood, moslim, arm of rijk bent. In Utrecht werk ik in een wijk waar veel verschillende culturen samen komen. Daar komen we regelmatig bij grote gezinnen achter de voordeur waar sprake is van multiproblematiek.”

Kun je uitleggen hoe dat er in de praktijk uitziet?

“Stel, er komt een melding van huiselijk geweld binnen. Dan kan het om zogenaamd klassiek partnergeweld gaan. Maar als we de casus dieper analyseren en onderzoeken hoe dit geweld tot stand is gekomen, kan er meer spelen. Eergerelateerd geweld bijvoorbeeld, waarbij niet alleen de partner, maar ook andere familieleden een rol spelen. Maar er kan ook sprake zijn van cultureel bepaalde man-vrouwrollen, een (leef)omgeving die een grote rol speelt bij het gezin of een gemeenschap waar ze inmenging van officiële instanties bij (relationele) problemen op elke denkbare manier proberen te voorkomen. Elke casus verdient daarom maatwerk.”

Kun je uitleggen hoe dat er in de praktijk uitziet?

“Jazeker, een voorbeeld van burgers met een eigen cultuur die me zo te binnen schiet, zijn Sinti en Roma, ook wel bekend als zigeuners. Mijn ervaring is dat deze mensen (relationele) problemen liever onderling, dus binnen de gemeenschap, oplossen. Dat maakt het heel moeilijk om zo’n casus te doorgronden, want de bereidheid om een eerlijk en open gesprek met de politie te voeren is heel laag.

Dat ligt binnen de Turkse gemeenschap juist weer heel anders. Mijn ervaring met deze gemeenschap is dat zij de politie als een sterke arm der wet ervaren. De bereidheid om mee te werken is groot en ons advies wordt gewaardeerd. Bij hen is vaak sprake van intensief contact met veel betrokkenen. Bij hen waken wij er als politie weer voor dat we niet volledig de leiding nemen, maar juist ondersteunen bij het zelf herstellen van een conflict, als dat mogelijk is.”

Jeroen Mastwijk beantwoordt vragen

En zo hebben jullie de kennis over culturen gebundeld. Hoe wordt dit meegenomen bij verschillende casussen?

“Dat klopt, want binnen iedere (sub)cultuur wordt de politie op een andere manier ervaren en bejegend. Wat helpt is om als wijkagent regelmatig even langs te gaan, ook wanneer er geen sprake is van onrust. Zo leren wij meer over de buurt en is het voor buurtbewoners makkelijker om hun verhaal te doen. Dat kan een hoop ellende en escalaties voorkomen.”

Pas wanneer die veiligheid hersteld is, kunnen wij meer onderzoek doen naar de achtergrond van de casus.

Stel, er komt een melding van huiselijk geweld bij jullie binnen. Wordt er dan door jullie direct vanuit een cultuursensitieve aanpak gehandeld?

“Nee, dat komt pas in een latere fase. Bij een melding van huiselijk geweld gaan wij met spoed op de melding af met twee politieauto’s. Er geldt dan een prio 1. We weten op dat moment niet hoe onveilig de situatie is, dus onze prioriteit is om eerst de veiligheid te herstellen. Daarbij houden wij in mindere mate rekening met de gebruiken van de betrokken personen. En ja, dat kan betekenen dat wij met toeters en bellen de straat in rijden en genoodzaakt zijn een deur te forceren. Achteraf blijkt weleens dat men hierdoor ontevreden is over hoe de politie opgetreden heeft. Mede doordat de betrokkenen hierdoor extra in de belangstelling zijn komen te staan. Dit kunnen wij achteraf echter vaak ‘repareren’ door uit te leggen dat dit een standaard optreden is vanuit het belang van veiligheid. Pas wanneer die veiligheid hersteld is, kunnen wij meer onderzoek doen naar de achtergrond van de casus. Het is voor ons niet altijd mogelijk om direct ambtshalve door te pakken, doordat er bijvoorbeeld sprake is van minimaal zichtbaar letsel, tegenstrijdige verklaringen, gebrek aan sporen van geweld of er nog geen eerdere meldingen zijn gedaan.”

En daarna is er ruimte om met een cultuursensitieve bril op te handelen?

“Ja, een taakaccenthouder of casusregisseur zorgt dat er naderhand contact gelegd wordt met het gezin en met Veilig Thuis om te peilen of er nog een hulpvraag is en om zo een vertrouwensband op te bouwen met de betrokkenen. Dat contact is belangrijk om een vertrouwensband op te bouwen en zo de geweldsspiraal te doorbreken. Wanneer we op een later moment terugkomen, kunnen we vanuit een rustige situatie handelen en meer informatie over de casus verzamelen, met als doel beter te kunnen duiden wat er aan de hand is en welke aanpak het meest geschikt is. En ja, op die momenten doen we ook onderzoek naar de achterliggende cultuur. Om hierop in te spelen, parkeren wij dan bijvoorbeeld iets verderop in de straat, komen met een onopvallend voertuig, spreken af op een neutrale locatie, vragen of we een hand mogen geven ter begroeting en trekken desgewenst onze schoenen bij de voordeur uit.

Wanneer sprake is van herhaaldelijke meldingen, hebben we ook de mogelijkheid om een onderzoek huisverbod in te zetten. Een dergelijk traject is erop gericht om de agressor tien dagen uit huis te plaatsen, de rust in het gezin te herstellen en de hulpverlening direct in actie te laten komen.”

Hoe zorgt de politie voor de benodigde expertise op dit gebied?

“Binnen de politie zijn er aanvullende opleidingen die ingaan op cultuursensitief werken. Waarmee je als agent te maken krijgt, hangt af van de wijk waarin je actief bent. Binnen ons team is er uiteenlopende expertise over verschillende culturele achtergronden aanwezig.

Er ligt politiebreed nu meer focus op thema’s als eer en multicultureel vakmanschap, niet alleen bij de mensen op straat, maar ook bij de medewerkers achter de welbekende 0900-8844 en bij de aangiftebalie. Dit is een heel positieve ontwikkeling. We zijn echter niet de enige professionals die zich hierin verdiepen. In Utrecht zijn verschillende expertiseteams binnen Veilig Thuis actief, waarmee we graag samenwerken. Daarnaast werken we nauw samen met buurtteams, de GGZ en Moviera, die elk hun eigen expertise inbrengen.” 

Tot slot: komen er ook meldingen van mannenmishandeling bij jullie binnen?

“Nee, dat komt vrijwel nooit voor.  Ons team hier in Utrecht krijgt wel meerdere keren per week een melding van huiselijk geweld. Soms zelfs een aantal keren per dienst. Ik vermoed dat er te weinig aandacht is voor mannen als mogelijk slachtoffer bij huiselijk geweld en dat zij minder snel melding doen. Ook dat heeft met cultuur en genderrollen te maken. Wat ik in dit artikel verteld heb over onze aanpak huiselijk geweld, geldt uiteraard niet alleen voor vrouwen en kinderen die slachtoffer van huiselijk geweld zijn: wij zetten ons ook in voor de veiligheid voor mannen. Schroom dus niet om contact met ons op te nemen voor hulp of advies. Wij zijn ervoor écht iedereen!”


8/15
1. Cover
2. Inhoudsopgave
3. Voorwoord
4. Het gaat niet om sekse, het gaat om gender
5. Binnen de muren van de mannenopvang
6. Mannenopvang feiten en cijfers
7. Clientinterview
8. Cultuursensitief werken door Jeroen Mastwijk
9. Overzicht hulpverlening en support
10. Vivienne de Vogel over vrouwen die geweld plegen
11. Ex-pleger aan het woord
12. Ervaringsdeskundige mannenmishandeling aan het woord
13. LHBTI: factsheet met feiten en cijfers
14. Seksueel geweld tegen mannen
15. Signalenkaart & Tips
 SLUIT